محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

41

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )

به آب خالص رجوع نشود دو مثقال آن را به آب بدستور طبخ نموده بياشامند و هر پنج‌روز و يا هر چهار روز به عرق نشينند بدين طريق كه قدرى چوب چيني را در آب طبخ نمايند به همان نحو و عريض بر كرسي نشيند كه ته كرسي را بخيزران بافته باشند برهنه شده لحافي بر خود كرفته ديك را به زير كرسي برده سر آن را آهسته آهسته باز نمايند تا بخار آن به تمام بدن برسد و عرق شود و اكر علت بر سردرد باشد كاه‌كاهى سردرد را به زير لحاف برند و چون نفس تنكي كند برآورند و چون بخار ديك تمام شود از كرسي باهستكي بقسمى كه هوا نرسد فرود آمده لحاف را به خود پيچيده درست بخوابد تا عرق در بدن خشك شود پس لباس پوشيده برآيد و انفال هر روزه را خشك نموده نكاه دارند كه اكر آب مطبوخ چوب چيني در بين روز صرف كردد قدرى از ان ثفل را در آب طبخ نموده به صرف آورند و در روز بيست و هفتم يا سىام بحمام رود و اثفال چوب چيني خشك كرده را باب طبخ نموده بان بدن را شويند و بعد فراغ از مطبوخ چوب چيني حلواى چوب چيني به نحوى كه در حرف الحاء در قرابادين ان شاء اللّه تعالى مذكور خواهد شد ده دوازده روز تناول نمايند و اين دستور از براى متوسلين و امراض ضعيفه است و اكر مرض و مريض قوى باشند در هر چهار روز دو مثقال و يا سه مثقال بران پنج مثقال تا بيست و پنج‌روز بيفزايند و بعد از ان به همان ترتيب بكاهند تا بيست روز يا بيست و پنج‌روز يا سي روز كه مجموع ايام زيادتي و كمي آن چهل و پنج‌روز نهايت شصت روز باشد و اكر بدن بسيار قوى باشد هر دو روز و يا سه روز يا هر چهار روز يك بار به عرق نشيند و بعد اتمام بدستور بحمام رود و تا پانزده روز يا بيست روز حلوا تناول نمايد و بايد هفت هشت روز قبل و در بين و ده روز بعد اتمام از خوردن آن نمك و بقول و حبوب و لبنيات و حموضات و آب سرد و ميوه‌هاى رطب و حار و مولد دم سوداوى و سودا و جماع و غسل و پر خوردن و بسيار كم خوردن و خواب بسيار و كم خوابي و اعراض نفساني و بدني خصوص در روز تعريق اجتناب لازم و واجب دانند و غذا منحصر بر قورمهء چلاو و قليه با چلاو و كباب و يخني پلا و مزعفر يعني طعام شيرين كه زعفران آن بسيار كم باشد و يا شلهء مزعفر و يا نان با كباب و يا قليه و قورمه و نيم‌رو بيضهء مرغ و بايد كه همه بينمك در امراض صعبه و در امراض خفيفه كم‌نمك و از كوشتهاى لائق مانند كوشت بره و بزغالهء شير مست يا جوان فربه و طيور لطيفهء خفيفه مانند كبك و دراج و طيهوج و سنكخوار و امثال اينها باشد و از اغذيهء غليظه و نفاخه و كوشت حيوان پير و لاغر و كاو و مرغ خصوص مرغ پير اجتناب نمايند و از لبوب فندق و انجلك و چلغوزه و حلويات كه مصنوع از اينها باشد و از حموضات و جماع و ميوه‌ها مانند هندوانه و انار و خربزه و انبه و كتهل و انناس و كوله و ماست و امثال اينها تا شش ماه بلكه بعض اينها تا يك سال پرهيز نمايند و باقي منوط براى طبيب است و در قرابادين كبير بتفصيل مذكور شد و دستور قهوه و سفوف و حلوا و عرق و معجون و نقوع و مرهم آن در قرابادين اين كتاب نيز ان شاء اللّه تعالى هريك در رسم خود مذكور خواهد شد * دستور اشاميدن عشبهء مغربيه * مانند آشاميدن چوب چيني است در همه امور مكر آنكه از سه مثقال شروع نمايند و زياده از ده مثقال ننمايند در ابدان قويه و در ضعيفه از هفت مثقال تجاوز ننمايند و كاهي هر دو را باهم تركيب مىنمايند بحسب احتياج و كاهي درين و در چوب چيني نيز قدرى دارچيني ريزه كرده براى مبرود المزاجان و براى صاحبان سرفه اصل السوس خراشيده مرضوض اضافه مىنمايند و بايد كه عشبهء مغربيه جيد را از طول شق نموده ريزه‌ريزه كرده در آب خالص يا كلاب يا بيدمشك يا عرقهاى مناسبه ديكر بدستور مذكور در چوب چيني طبخ نمايند و به كار برند و خواص و منافع آن ان شاء اللّه تعالى در ادويهء مفرده مذكور خواهد شد * و نيز طريقهء آشاميدن صاصفراس * مانند آن هر دو است و اين منضج و ماطف